Chưa hiểu nhiều về sản phẩm sử dụng năng lượng mặt trời (NLMT) cộng với việc quản lý sản phẩm này trên thị trường còn khá lỏng lẻo, là những nguyên nhân chính khiến cho nhiều người dân chọn phải nhiều mặt hàng máy nước nóng NLMT kém chất lượng. 

Và kết quả là sau vài ba năm sử dụng máy nước nóng năng lượng mặt trời biến thành máy nước… lạnh.

Khi máy kém chất lượng đẹp hơn máy thật

Trong 3 năm trở lại đây, sau hàng loạt cảnh báo về sự mất an toàn khi sử dụng máy tắm nước nóng bằng điện hoặc gas thì mặt hàng máy nước nóng năng lượng mặt trời trở nên đắt hàng. Không chỉ vì tính năng an toàn của sản phẩm (hoàn toàn sử dụng bằng nhiệt lượng mặt trời làm nóng nước) mà loại máy này còn giúp mỗi gia đình tiết kiệm từ 100.000 – 300.000 đồng tiền điện / tháng.

Cũng chính vì thế mà hàng loạt các trung tâm, doanh nghiệp sản xuất loại mặt hàng này ra đời, đáp ứng nhanh nhu cầu thị trường. Điều đáng nói là lợi dụng vào sự ít hiểu biết của người tiêu dùng đối với mặt hàng này, nhiều đơn vị đã sản  xuất các loại máy kém chất lượng hoặc nhái tên hiệu của nhiều đơn vị uy tín.

Chị Nguyễn Thanh Mai, ngụ đường Phạm Văn Bạch quận Tân Bình, không giấu được bức xúc khi trình bày với Báo Sài Gòn Giải Phóng - đầu năm 2003 gia đình tôi mua máy nước nóng NLMT loại 30 lít, giá 6,5 triệu đồng, nhưng đến đầu năm 2005, máy bắt đầu có hiện tượng rò nước, nước cũng ít nóng hơn và đến cuối năm 2005 thì máy nước nóng biến thành máy nước lạnh. Gia đình đã nhiều lần liên hệ với chủ cửa hàng nhưng kết luận của chủ cửa hàng là do gia đình sử dụng không cẩn thận, để đóng cáu bẩn nhiều nên… hư.

Đây là một trong rất nhiều đơn thư phản ánh mà Báo Sài Gòn Giải Phóng liên tục nhận được trong thời gian qua. Không ít trường hợp nhân viên mạo danh một đơn vị sản xuất có uy tín đến tận các hộ gia đình để tiếp thị hàng nhưng đến khi máy bị hỏng, người tiêu dùng liên hệ đến công ty sản xuất thì mới biết mình bị lừa.

Chúng tôi đã trao đổi vấn đề này với bà Dương Thị Thanh Lương, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu năng lượng mới, Trường ĐH Bách khoa TPHCM. Bà Lương cho biết,máy nước nóng NLMT kém chất lượng thường gặp nhất là loại ống chân không của Trung Quốc. Loại này giá rẻ nhưng lại rất dễ vỡ. Trong trường hợp ống vỡ, nước trong bình sẽ liên tục chảy ra ngoài nếu đường cấp nước lạnh không được khóa kịp thời. Một nguyên nhân khác là do máy nước nóng năng lượng mặt trời sử dụng loại collector bằng nhựa thông thường không có khả năng chịu nhiệt nên khi nhiệt độ nước tăng 50 độC – 80 độ C, các ống nhựa bị biến dạng.

Ngoài ra, công nghệ chế tạo của máy cũng ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng hấp thụ nhiệt, khả năng chống chịu sự thay đổi nhiệt độ nóng, lạnh đột ngột. Một nguyên nhân khác là nhân viên lắp đặt máy lắp không đúng kỹ thuật. Khả năng làm nóng nước ở nhiệt độ cao hay thấp, với lượng nước nhiều hay ít, còn phụ thuộc vào hiệu suất máy, thi công lắp đặt hợp lý (điều kiện thời tiết tại nơi đặt máy có đón được cường độ bức xạ mặt trời nhiều không). Mặt khác, việc sử dụng quá công suất máy cũng làm máy nhanh hư hỏng…

Cẩn trọng khi chọn máy nước nóng năng lượng mặt trời

Ông Phạm Thanh Phong, Trưởng phòng Kỹ thuật Trung tâm Tiết kiệm năng lượng TPHCM cho biết, cấu tạo loại máy NLMT khá đơn giản,bao gồm collector thu nhiệt, bình chứa nước nóng và phụ kiện (giá đỡ, ống nối…).Trên thị trường tạm thời có thể chia máy nước nóng NLMT làm hai nhóm là máy nhập từ các nước châu Âu, Trung Quốc và máy được lắp ráp trong nước với một số chi tiết được nhập từ nước ngoài và một phần các chi tiết còn lại được chế tạo trong nước.

Thông thường, những máy sử dụng collector dạng ống chân không và dạng phẳng ống cánh kim loại là những loại máy nhập từ Trung Quốc; bằng nhựa thì nhập từ Đức;còn máy của Úc, Đan Mạch là dạng phẳng, ống cánh kim loại… Riêng bình chứa nước nóng thì những máy nhập nguyên từ châu Âu thường có chất lượng và tính năng rất cao, vì được trang bị thêm các thanh điện trở gia nhiệt bổ sung cùng thiết bị điều khiển và bảo vệ an toàn điện đóng vai trò dự phòng; phía trong thành bình chứa được tráng men chống ăn mòn hoặc có biện pháp bảo vệ chống ăn mòn khác; lớp bảo ôn xung quanh bình có chất lượng rất cao nhưng giá thành cũng cao.

Ngược lại, những bình chứa nước nóng được chế tạo trong nước hoặc nhập từ Trung Quốc có giá thành khá rẻ nhưng thường không có thanh điện trở dự phòng, do đó không chủ động về nước nóng cấp; không có biện pháp chống ăn mòn; lớp bảo ôn có chất lượng không cao bằng hàng nhập từ châu Âu.

Theo Tổng cục Đo lường Chất lượng 3, cách tốt nhất để tránh chọn nhầm hàng kém chất lượng, người tiêu dùng nên mua máy nước nóng NLMT của các hãng sản xuất,phân phối uy tín. Nếu là hàng ngoại nhập phải có xuất xứ rõ ràng. Tùy theo quy định của thương hiệu mà có giá bán và chế độ bảo hành (3-7năm), bảo dưỡng (thường miễn phí 6 tháng đầu tiên)… Các đường dẫn nước nên chọn loại ống nhôm, nhựa phức hợp chịu nhiệt hoặc ống nhựa P-PR với công nghệ hàn nhiệt.

Với những máy vừa lắp ráp, để nhận biết có tốt hay không, cần khoảng 1-2 ngày có nắng để kiểm tra. Nếu trong thời gian này máy không có hiện tượng rò rỉ nước,cho nước nóng từ 45 độ C-70 độ C là coi như đảm bảo kỹ thuật. “Việc tính toán đầy đủ yêu cầu phụ tải (bao gồm cả nhu cầu tắm giặt, nấu nướng và lượng nước trữ trong hệ thống đường ống nước nóng của căn nhà...) là rất cần thiết để người tiêu dùng lựa chọn loại máy có công suất phù hợp, tránh tình trạng sử dụng quá tải làm nhanh hư hỏng máy”, bà Lương nhấn mạnh.

Có thể nói rằng, khuyến khích người dân tiêu dùng mua các sản phẩm sử dụng năng lượng mới là cần thiết, nhưng chưa đủ. Các cơ quan chức năng cần phải có các giải pháp để sớm quản lý mặt hàng trên nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước các sản phẩm kém chất lượng. Làm được như vậy thì hiệu quả tuyên truyền thực hiện tiết kiệm điện, tăng cường sử dụng năng lượng mới mới thực sự đi vào cuộc sống.

( Theo SGGP )